Celem postępowania nakazowego jest usprawnienie i przyśpieszenie egzekucji. Jednocześnie postępowanie te jest bardzo formalne. Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydaje się tylko w ściśle określonych sytuacjach i po przedstawieniu wymienionych przez kodeks dowodów.

Tylko na wniosek

Sąd z urzędu nie rozpatruje spraw w trybie nakazowym. Może tego dokonać jedynie na wyraźny wniosek powoda.

Tak więc jeżeli wnoszący pozew (czyli powód) chce aby sprawa była rozpatrzona przez sąd w postępowaniu nakazowym musi to napisać w pozwie.

Trzeba umieścić w pozwie mniej więcej taką formułkę: „Działając w imieniu własnym wnoszę, na postawie art. 484¹ § 2 k.p.c., o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym

Pisząc natomiast pozew na formularzu żądanie trzeba umieścić w rubryce nr 8 na drugiej stronie formularza.

Kiedy można wnieść pozew w postępowaniu nakazowym

Kodeks postępowania cywilnego ściśle określa, w jakich sytuacjach można wnieść pozew w postępowaniu nakazowym. Nie w każdej, bowiem sprawie może być wydany nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym.

Sąd wydaje nakaz zapłaty tylko w sprawie o roszczenie pieniężne lub świadczenie innych rzeczy zamiennych. Zatem sąd nie wyda nakazu zapłaty w sprawie o naruszenie posiadania, zwrot rzeczy, rozwodu itd.

Pierwszą z podstaw wydania nakazu w postępowaniu nakazowym jest oparcie żądania pozwu na dokumencie urzędowym.

Drugą podstawą jest zaakceptowany przez dłużnika rachunek. Przykładem takiego rachunku może być podpisana przez dłużnika faktura VAT.